Tại sao các hoàng đế của nước Nga được gọi là Sa hoàng?

Lịch sử

Cesar – Nhà độc tài trọn đời

Về vấn đề này, đầu tiên phải nói tới nhà độc tài của thành La Mã thời cổ đại Cesar. Năm 45 trước Công nguyên, Viện Nguyên Lão La Mã đã dựa vào chiến công của Cesar cũng như quyền thế và tài sản cực lớn của ông ta để tuyên bố Cesar là nhà độc tài trọn đời. Tuy rằng hồi bấy giờ, La Mã theo thể chế cộng hoà cổ đại, nhưng quyền lực cá nhân của Cesar đã lên tới đỉnh cao.

Sau khi ông chết đi, tên của ông đã trở thành từ tượng trưng cho kẻ độc tài, cho kẻ quân chủ chuyên chế, vì thế nhiều tay quân chủ chuyên chế ở các nước phương Tây đã dùng Cesar làm danh hiệu của mình, để nói lên quyền thế và uy lực tối cao của mình.

Ivan Đệ tự coi mình là Cesar

Ngày 16 tháng giêng năm 1547, hoàng đế Ivan Đệ Tứ của nước Nga (cũng gọi là Ivan Hung Bạo) lên nắm quyền. Tước hàm chính thức của ông là Đại công tước Matxcova và toàn cõi Nga. (Hồi đó các vua Nga thực ra là lãnh chúa từng vùng, phạm vi quyền lực hạn chế nên chỉ là Đại công tước).

Ivan Đệ Tứ đã không thoả mãn với cái tước hiệu Đại công tước, vì thế lúc đội mũ miện, ông tự xưng là Sa hoàng. Chữ Sa là chuyển âm của từ La tinh Cesar, tức là ông ta tự coi mình là Cesar và tỏ ý rằng mình sẽ trở thành độc tài của toàn cõi Nga, xây dựng lại một đế quốc cường thịnh như La Mã xưa. Từ đó Sa hoàng trở thành danh hiện của các quân vương ở Nga. Còn nước Nga trở thành “Nước Nga của Sa hoàng”.

Năm 1721, Pitotr Đại Đế đổi danh hiệu là Hoàng đế, nhưng nói chung người ta vẫn gọi ông là Sa hoàng và có khi dùng cả Sa hoàng lẫn Hoàng đế.

Cầu chuyện về Nicholas II – Sa hoàng cuối cùng trong lịch sử Nga

Đến thế kỷ 17, Nga vẫn là một quốc gia lạc hậu cả về kinh tế lẫn bộ máy chính trị trong khi các quốc gia châu Âu khác đã bước sang thời đại Phục Hưng. Phải đến cuộc “Đại chiến Bắc Âu” từ năm 1700 đến năm 1720 Sa hoàng Nga Pyotr I Đại đế – một nhà chiến lược nổi tiếng trong lịch sử – đã chiếm được các vùng trọng yếu duyên hải. Từ đây ông thành lập một thành phố mà sau đó đã trở thành kinh đô của đế quốc Nga trong 200 năm. Đó là Saint-Peterburg.

Vào năm 1709, trong trận Poltava, ông đánh bại đế quốc Thụy Điển – quốc gia hùng mạnh nhất của Bắc Âu khi đó, buộc vua Thụy Điển là Karl XII phải chạy sang đế quốc Ottoman. Với chiến thắng vang dội trong cuộc “Đại chiến Bắc Âu”, sự bành trướng của Pyotr I Đại đế đã thiết lập uy quyền bá chủ của nước Nga ở vùng Bắc Âu. Ông đã trở thành vị Hoàng đế hùng mạnh nhất, mang lại nhiều ảnh hưởng nhất ở khu vực này. Tiếp đó là sự chinh phạt của Pyotr I  Đại đế ở nhiều khu vực lãnh thổ khác. Đến cuối thế kỷ 19, diện tích của đế quốc Nga là 22.400.000km2 (khoảng 1/6 diện tích đất của trái đất). “Đối thủ” duy nhất về diện tích rộng lớn này vào thời đó là đế quốc Anh.

Bị ràng buộc bởi hiệp ước, Sa hoàng Nicholas II và thần dân của mình bước vào cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất để bảo vệ Serbia. Tới giữa năm 1915, hậu quả của cuộc chiến tranh đã làm nản lòng dân chúng. Lương thực và nhiên liệu thiếu hụt, tỷ lệ thương vong cao và nạn lạm phát nhảy vọt. Những cuộc đình công liên tục diễn ra đã khiến chế độ của Sa hoàng cuối cùng không còn lý do gì để có thể tồn tại. Năm 1917 là một năm lịch sử đánh dấu sự chấm hết của chế độ Sa hoàng Nga khi vị Sa hoàng cuối cùng Nicholas II thoái vị.

Ngày 17 tháng 7 năm 1918, Sa hoàng cuối cùng của Nga – Nicholas II bị xử bắn. Theo nhiều nguồn tin lúc bấy giờ thì nguyên nhân dẫn đến cái chết của Nicholas II chính là những việc làm không rõ ràng mình bạch trong cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất, cũng có thông tin rằng vị Sa hoàng này đã dẫn đầu đoàn quân phản quốc, chính vì ông mà người dân đã phải chịu cảnh khổ cực và lạc hậu. Nhưng thực chất thì không ai dám khẳng định vì sao vị Sa hoàng cuối cùng lại có một kết cục bi thương đến như vậy. Gần 100 năm sau vụ hành quyết này, mới đây sự thật về nguyên nhân vụ việc đã được tờ “Thời báo Matxcơva” công bố.